Christen-zijn in de puinhopen van Homs

Friesch Dagblad 14 mei 2012

“Zo’n 50.000 christenen uit Homs (Syrië) zijn inmiddels de stad ontvlucht. Overal in de stad zijn huizen verwoest en er is geen water en elektriciteit meer. Maar zelfs voor hen van wie het huis ongeschonden bleef is het onmogelijk om te blijven. De aanhoudende gevechten tussen het leger en de oppositie maken dat te gevaarlijk.”

Aan het woord is de Syrisch-Orthodoxe aartsbisschop van Homs en Hama Salwanos Boutros Al-Nameh. Ik spreek hem in Groningen na de zondagmorgendienst in De Fontein, een van de wijkkerken van de Protestantse Gemeente in de stad. In die dienst hebben hij, zijn collega Eustathius Matta Roham. aartsbisschop van Jazeera and Euphrates en hun Nederlandse collega Polycarpus Augin Aydin elk een schriftlezing verzorgd. In het Aramees, de taal van Jezus die in hun kerk nog steeds wordt gebruikt.

v.l.n.r. bisschop Polycarpus, bisschop Salwanos, ds Ynte de Groot, bisschop Matta - foto Jan Venhuis

Bisschop Salwanos en ik kennen elkaar al een paar jaar. Ook zijn collega bisschop Eustathius Matta Roham en ik kennen elkaar al jaren. De laatste was In 2005 al eens in Groningen. Maar de reden van het bezoek is ditmaal verontrustend. De Syrische kerkleiders zijn naar Nederland gekomen om aandacht te vragen voor de situatie van de christenen van Syrië. Het gaat niet goed met hen. De opstand tegen het bewind van president Bashar al-Assad begint de trekken van een burgeroorlog te krijgen. “Het geweld is niet speciaal gericht tegen christenen” benadrukt de bisschop “maar wij zitten, samen met andere gewone burgers, wel tussen de twee vuren van de strijdende partijen. We hebben dit jaar geen Pasen kunnen vieren in onze kerken in de stad Homs.”

Het diocees van bisschop Eustatius Matta Roham ligt in het noordoosten van het land, waar het tot nu toe betrekkelijk rustig is. Begin april bezocht hij op verzoek van het hoofd van de kerk, Patriarch Ignatios Zakka Iwas, zijn collega in Homs. De ontmoeting vond plaats in Fayrouzeh, een christelijk dorp even buiten de geteisterde stad. De stad zelf ingaan was geen optie. Overal, ook in de vanouds christelijke wijken Hamidieh, Bestan al-Dywan and Bab Sbaa, schieten sluipschutters willekeurig op al wat beweegt. Veel christenen om te bezoeken zijn er trouwens niet meer over, de meesten zijn de stad ontvlucht.

In het dorp ontmoetten de bisschoppen verscheidene slachtoffers van het recente geweld: een man die een paar dagen eerder werd gekidnapt komt veilig thuis nadat de lokale christelijke en moslim geestelijken over zijn vrijlating hebben onderhandeld. Hij vertelt dat hij was vastgehouden door een groep fanatieke moslims. In een kamer terzijde toont hij de verwondingen op zijn rug. De bisschoppen bezoeken een man die werd getroffen door de kogel van een sluipschutter. De kogel raakte zijn ruggengraat en de man is nu verlamd.

Toekomst

“De sleutel tot een oplossing van het conflict ligt in handen van de VS en Rusland. Als zij en hun bondgenoten de partijen zouden dwingen om rond de tafel te gaan zitten was het snel gedaan met het geweld” meent aartsbisschop Eustathius Matta Roham “maar ik ben bang dat er teveel andere belangen in het spel zijn: de Saoedi’s (bondgenoten van de VS) willen hun vorm van Islam exporteren en Rusland houdt zijn eigen bondgenoten de hand boven het hoofd. Er komt pas vrede voor de Syrische bevolking als de grootmachten werkelijk vrede willen.”

Noodhulp

“De belangrijkste agenda voor de toekomst is het werken aan vergeving en verzoening tussen de diverse groepen die slaags zijn geraakt” zegt bisschop Eustathius Matta Roham “en wij zijn geweldig dankbaar dat we weten dat er ook in Nederland om vrede voor ons land gebeden wordt. Maar het gaat nu ook om overleven. De mensen hebben allereerst behoefte aan onderdak, eten en medicamenten”

De kerken in Syrië hebben veel ervaring met het organiseren van noodhulp. In het geval van Irakese vluchtelingen die de afgelopen jaren het land overspoelden, hebben kerken laten zien dat ze effectief hulp kunnen bieden aan mensen in nood. Ze hebben ook laten zien dat ze het geld echt ten goede laten komen aan de hulpprojecten. Ook in de regio Homs is inmiddels een comité opgericht om de noden van de bevolking te inventariseren en om hulpgoederen te distribueren. Bisschop Selwanos probeert daarnaast lokale steuncomités op te richten in de christelijke dorpen rond Homs, waarheen veel stedelingen zijn uitgeweken.

De noodhulp die de Nederlandse Kerken al verlenen loopt via de Middle East Council of Churches. De Wereldraad van Kerken deed inmiddels een oproep om dit werk te steunen. In Nederland zullen de beide bisschoppen deze week gesprekken voeren met Kerk in Actie over deze noodhulp.