De kolonel krijgt eindelijk post

Bespreking van: “De kolonel krijgt eindelijk post" van Henk Vijver 

Skandalon 2015 ISBN 978-94-92183-02-6 / NUR 700

 

Begin mei staan wij in Nederland stil bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en vieren we de Bevrijding. Een goede gelegenheid om een boek te lezen over geweld en verzoening in Colombia. Het land maakt een moeizaam (en niet onomstreden) proces door waarin geprobeerd wordt een gewelddadige periode af te sluiten.

Henk Vijver is theoloog en ethicus en werkt sinds 2012 in Colombia voor het project ‘Geloven in Verzoening’, een initiatief van de Colombiaanse Mennonietenkerk en enkele universiteiten. Zijn werk wordt ook ondersteund door Kerk in Actie van de Protestantse Kerk in Nederland. Vijver onderzoekt het geweld in Colombia en de gevolgen daarvan voor de slachtoffers. Van daaruit stelt hij de vraag of en hoe slachtoffers en daders zich met elkaar kunnen verzoenen.

Het eerste deel van zijn boek beschrijft Vijver de gewelddadige recente geschiedenis van Colombia. Colombia is een christelijk land. Het christendom bereikte Latijns-Amerika tegelijk met de koloniale verovering van het continent. De kerk kwam dus hand in hand met geweld en onderdrukking en heeft zich van dit geweld nooit echt goed los weten te maken.

Voor en na de onafhankelijkheid (in 1819) was het land in de greep van geweld. De ene staatsgreep volgde op de andere. Het lukte de twee machtsblokken, conservatieven en liberalen, niet om rust en stabiliteit te brengen. In de periode 1948-1958 kwamen bij interne gewapende conflicten naar schatting 300.000 mensen om. Volgens een onderzoek uit 2013 vielen tussen 1958 en 2013 nog eens 220.00 slachtoffers. Daarnaast ‘verdwenen’ er deze laatste periode nog eens 25.000 mensen, werden er meer dan 6.000 kinderen geronseld als kindsoldaat en werden 40.000 mensen ontvoerd. De strijdende partijen zijn guerrillagroepen, paramilitaire groepen, drugskartels en het staatsleger. De politiek speelt vaak een dubieuze rol door het nu eens met de ene groep op een akkoordje te gooien en dan weer met een andere groep in zee te gaan.

In het tweede deel van het boek beschrijft Vijver hoopvolle teken van verzoening, vooral aan de hand van geschreven getuigenissen, ontmoetingen die hij heeft en initiatieven die hij ziet. Er zijn mensen die ervoor kiezen om het geweld achter te laten en op menselijke en waardige wijze iets als een nieuwe samenleving op te bouwen. Vijver laat mensen spreken die bij alle beestachtigheid om hen heen hun menselijkheid hebben weten te bewaren. En hij laat Latijns-Amerikaanse schrijvers aan het woord. Met tal van citaten karakteriseren en duiden zij de problematische situatie van het land. Maar ook de hoopvolle ontmoetingen en initiatieven worden geïllustreerd met mooie citaten. De titel van het boek verwijst niet toevallig naar de roman De kolonel krijgt nooit post van Gabriel García Márquez. Op dezelfde manier doorspekt Vijver zijn beschrijvingen met bijbelse verwijzingen en verhalen. Als het over verzoening gaat wijdt hij bij voorbeeld een uitvoerig excurs aan het verhaal van Jakob en Esau.