Bij de dood van pater Frans van der Lugt  

De moord op pater Frans van der Lugt (75) in Homs heeft de wereld geschokt. Paus Franciscus liet weten dat hij diep geraakt is. 'De brute moord vervulde mij met diepe pijn en deed me weer denken aan de vele mensen die lijden in dat gemartelde land.’ Secretaris-generaal Ban Ki-moon van de VN noemde de moord een 'inhumane daad van geweld tegen een man die heldhaftig het Syrische volk bijstond'. Ook de Syrisch-orthodoxe aartsbisschop van Homs, Mor Selwanos Boutros, heeft inmiddels zijn verdriet over de dood van zijn zeer gerespecteerde plaatsgenoot uitgesproken. Het bijzondere aan pater Van der Lugt was naar mijn gevoel de koppige belangeloosheid waarmee hij trouw bleef aan zowel de lijdende christenen als de moslims in zijn stad. Hij was en bleef een voorvechter van de dialoog en het vreedzaam samenleven van beide religies. En hij werd er door velen om gerespecteerd en geacht. In sommige beschouwingen rond zijn gewelddadige dood werd opgemerkt, dat pater Van der Lugt zich nooit tegen het regime van Assad had uitgesproken. Hij had weinig illusies over de aard van het regime, maar net als veel andere christenen in Syrië verkoos hij Assad toch boven het alternatief: een radicale moslimstaat. De vraag die sommigen stelden was: zou dit gebrek aan loyaliteit met de oppositie hem de das hebben omgedaan?

Pater Frans van der Lugt bij zijn klooster in Homs

Pater Paolo Dall’Oglio

In 2004 ontmoette ik in Syrië een andere pater jezuïet, pater Paolo Dall’Oglio (*1954). Deze geboren Italiaan stichtte in de jaren 80 van de vorige eeuw in een oud klooster goed 80 km ten noorden van Damascus een oecumenische en interreligieuze kloostergemeenschap. Hij noemde de gemeenschap “al-Khalil”, "de vriend van God”, de bijnaam die Abraham in OT en Koran heeft. De gemeenschap wijdt zich aan de dialoog tussen moslims en christenen. Kort na het uitbreken van de eerste onlusten in 2011 bepleitte pater Paolo een vreedzame overgang naar meer democratie. Hij onderhield ook contacten met leden van de oppositie. De Syrische regering reageerde scherp en gelastte hem het land te verlaten. In opdracht van zijn overste verliet hij Syrië in de zomer van 2012. Hij vertrok naar Noord-Irak, waar zijn gemeenschap inmiddels een tweede klooster had gesticht. Eind juli 2013 ging de pater terug naar Syrië, naar door rebellen bezet gebied in het oosten. Volgens oppositionele groepen daar is hij op 29 juli door strijders van de aan Al Qaida gelieerde rebellenbeweging ISIS ontvoerd en geëxecuteerd.

Pater Paolo Dall’Oglio in het klooster Deir Mar Musa, 80km noordelijk van Damascus

Verantwoordelijken

Twee Europese paters, beiden verliefd geworden op het land en de mensen van Syrië. Beiden zochten vanuit hun christelijk geloof vasthoudend de ontmoeting en het gesprek met moslims. De één nam wel, de ander geen stelling tegen het regime. De één werd zeker, de ander hoogstwaarschijnlijk vermoord. De theorieën over wie daarvoor verantwoordelijk zijn lopen sterk uiteen. De één ziet er de hand van het regime in. Dat wil tegen elke prijs aan de macht blijven en stelt het conflict daarom voor als een strijd tussen een seculiere, pluriforme staat tegen fanatieke moslims. De ander vindt de moorden en ontvoeringen juist kenmerkend voor radicale moslims. Die willen alle christenen en andere minderheden verdrijven of vermoorden. Voor hen zijn alle predikers van verdraagzaamheid vijanden. Of de paters nu zijn vermoord door het regime, door rebellen of door fanatici en of het nu was om hun politieke stellingname of niet, voor mij staat vast dat de wereld met hun dood en verdwijning weer een stukje onherbergzamer en minder menselijk is geworden. Frans van der Lugt en Paolo Dall’Oglio, wij noemen hun namen met eerbied en bevelen hen aan in de hoede van de Eeuwige.

ds Ynte de Groot