Syrië: een kerkelijke update

 

In mei vorig jaar ontving wijkgemeente “De Fontein” drie Syrisch-orthodoxe bisschoppen. Die van de bisdommen Homs en Hama, Jazeera en Euphrates en hun Nederlandse collega. De Syrische kerkleiders waren naar Nederland gekomen om aandacht te vragen voor de situatie van de christenen in Syrië. Na ruim een jaar sprak ds Ynte de Groot opnieuw met een van hen.

Vorig jaar vertelden de bisschoppen, dat vooral de christenen in Homs en omgeving er slecht aan toe waren. De opstand tegen het bewind van president Bashar al-Assad begon daar de trekken van een burgeroorlog te krijgen. “Het geweld is niet speciaal gericht tegen christenen” benadrukten de bisschoppen toen “maar wij zitten, samen met andere gewone burgers, wel tussen de twee vuren van de strijdende partijen.” Nu, een jaar later, is de situatie grimmiger en uitzichtlozer dan toen. Het geweld heeft zich uitgebreid naar grote delen van het land.

Ik spreek aartsbisschop Matta Roham terwijl hij in Wenen gast is van de RK kardinaal Schönborn. Op verzoek van de patriarch van de Syrisch-orthodoxe Kerk onderzoekt hij of er vanuit Europa iets te doen is voor de vele Syrische vluchtelingen in Griekenland en de buurlanden van Syrië. Mijn indruk is, dat hij ook om veiligheidsredenen in Europa verblijft.

Op 22 april j.l. werd namelijk aartsbisschop Gregorius Yohanna Ibrahim van Aleppo ontvoerd, samen met zijn Grieks-orthodoxe collega. Op zich niet heel uniek: ontvoeringen (vooral van christenen) met de bedoeling losgeld te ontvangen vinden steeds vaker plaats. Oorlog voeren is nu eenmaal duur en moet betaald worden. Maar anders dan gewoonlijk werd de chauffeur van de auto waarin zij reisden doodgeschoten en is er sinds de ontvoering niets meer van de bisschoppen vernomen.

Wie de kidnappers zijn is onduidelijk. De ontvoering gebeurde in een gebied dat in handen is van opstandelingen tegen het bewind. Het vermoeden bestaat dat een door buitenlanders gestichte brigade van radicale moslims voor de ontvoering verantwoordelijk is. Het staatspersbureau SANA schreef de ontvoering dan ook toe aan een 'terroristische groep'. Maar kort voor zijn ontvoering had aartsbisschop Gregorius Yohanna voor de BBC radio opgemerkt, dat het regime niet zonder meer op de steun van de Kerk kan blijven rekenen.

Aartsbisschop Matta Roham: “Het gebied waarin mijn bisdom ligt is vrijwel geheel in handen van verschillende groepen opstandelingen. De regering lijkt het platteland geheel te hebben verlaten en concentreert zich op de twee grotere steden Hassake and Qamishle. De mensen vrezen dat er elk moment gevechten in de straten kunnen uitbreken.” Hassake ligt zo’n 80 kilometer verwijderd van Qamishle, dat op de grens met Turkije ligt. “Als er geweld komt zullen grote groepen vrouwen, kinderen en ouderen over de grens vluchten.”

Volgens de aartsbisschop vonden al een jaar geleden veel vluchtelingen onderdak in Hassake and Qamishle. Zij kwamen uit plaatsen als Dair Al-Zor en Ras Al-Ayn, waar in de zomer van 2012 gevochten werd. Daarbij werden vrijwel alle kerken verwoest.

“Begin 2013 verschenen nieuwe vluchtelingen: uit Thawra, Raqqa and Shadadi. De kinderen gaan nu naar de Al Amal-school.” Ik ken de school goed: zij werd in 2005/6 gebouwd met steun van o.a. Kerk in Actie en Wilde Ganzen. Ook “De Fontein” droeg bij aan de kosten van de bouw. “Here live Faith, Hope & Love” staat in grote letters te lezen op de gevel.

Ondanks het geweld in bovengenoemde plaatsen is het nog relatief rustig in het Noordoosten. De opstandelingen die het gebied beheersen zijn vooral Koerden en de verhoudingen tussen Koerden en Christenen zijn tamelijk goed. Voor de Koerden speelt de religie (het zijn Sunnietische moslims) vrijwel geen rol in het conflict. Toch is de situatie nijpend. “Economisch staat de regio er net zo slecht voor als de rest van het land. Door de enorme inflatie worden de mensen geconfronteerd met grote prijsstijgingen voor de kosten van levensonderhoud. Gas om op de koken is nu ruim 12 keer zo duur als voorheen. De werkloosheid stijgt schrikbarend. De middenklasse wordt arm en de armen nog armer. Regelmatig valt de elektriciteit uren uit. De regio is meer dan twee maanden afgesloten geweest van internationale communicatiemiddelen. Banken functioneren niet omdat het internet niet werkt. Er worden systematisch mensen gekidnapt, vooral christenen. Dagelijks vluchten mensen over de grens met Turkije.”

Naast het Noordoostelijke diocees van aartsbisschop Matta Roham in het Noordoosten telt de Syrisch-Orthodoxe Kerk in Syrië nog 3 bisdommen. Homs en Hama in het westen, Aleppo in het Noordwesten en Damascus in het Zuiden. Ook de bisschoppen van deze diocesen heb in de loop van de tijd persoonlijk ontmoet. Maar de contacten zijn schaars geworden of onmogelijk. De eerder genoemde aartsbisschop van Aleppo is ontvoerd, bisschop Jean Kwak van Damascus reageert al ruim een jaar niet op e-mails. Aartsbisschop Selwanos plaatste gisteren nog een foto op Facebook, maar het is onduidelijk waar die genomen is.

ds Ynte de Groot